Азалий қадриятларимиз фақат жанозадами?

Қариндошимизникига боришимни айтишди. Тадбир бўлса керак, ўзи анчадан бери бормаган эдим, баҳонада қариндош-уруғни зиёрат қилиб келаман, деган мақсадда йўлга отландим. Лекин кўнгилда озгина нохушлик бор, у қариндошим озгина диндан узоқроқ одамлар эди, борсам яна стол устига спиртли ичимликлар қўйилган бўлиши, дастурхон атрофида тамаки чекишларини ўйласам, юрагим орқага тортиб кетади…Эҳ, майли, бир кўришиб, ҳол-аҳвол сўраб қайтаман, деб йўлга отландим.

Чет эл компаниясида ишлаганим учун асосий вақтим хизмат сафарида ўтади. У ернинг тартиб-таомиллари бошқа, одамлари ҳам. Шунинг учун бўлса керак юртдаги жигарларни одам соғинаркан. Ўша мўйсафид додалар, оқ рўмолли момолар, қора кўз жиянлар, юрак энтикиб кетади. Аммо яна ўша манзара, аёл-эркак аралаш тўйлар, эс-ҳушини йўқотар даражада рақс тушаётган йигит-қизлар кўз олдимга келиши билан қалбни маъюслик эгаллайди.

Тошкентнинг эски маҳаллаларидан, Чорсунинг биқинида, тор кўчалар, эсимда, ёзда кўчанинг у бошидан бу бошигача оламни бузиб югуриб юрардик. Катталарни олдидан сипо бўлиб ўтиб олардик-да, яна тўполонни бошлардик. У вақтларнинг гашти бошқача эди. Ҳатто синфдош қизлар билан қўл бериб сўрашмасдик, назаримда улардан кўра кўпроқ биз уялардик. Кўчада кўришиб қолсак ҳам бошқа тарафга қараб ўтиб кетардик, кимдир кўриб қолса яхши иш эмас, деб. Шунга қарамай уларни ҳимоя қилиш, кўчада хафа қилдириб қўймасликни асосий бурчимиз деб билардик. Қизлар ҳам ўзиникини қўймасди, “повод” бермасди. Тўйларда ҳам эркаклар алоҳида, аёллар алоҳида базм қилишарди, эркакларнинг йиғилиши асосан ош билан тугарди. Аёллар нима қилишини кўпам билавермасдик, у томон биз учун тақиқланган эди. Самоварда қўллар куйган, ошларда лаганлар синган даврлар эди…

давомини ўқиш

Партиялар сайловга қандай дастур билан келяпти? ЎзЛиДеП

Юқоридаги саволга жавоб олиш учун аввалроқ «Миллий тикланиш» партияси сайтини ўрганиб чиққан эдик. Бу сафар ЎзЛиДеПнинг сайтига назар ташлаймиз.

Нега айнан веб-сайтдан ишни бошлаяпмиз? Ахир газета, журнал, ТВ ва радио орқали сайловолди дастурларини эълон қилиб, тарафдорларини кўпайтиришлари мумкинку? Аммо биз ахборот асрида, Интернет асрида, веб-сайт, ижтимоий тармоқлар жамият ҳаётида муҳим ўрин тутадиган асрда яшаяпмиз. Ташкилотингни веб-сайти йўқми? Ижтимоий тармоқларда фаол эмасмисан? Демак, сен йўқсан ёки номигагина фаолият юритасан. Ушбу фикрдан келиб чиққан ҳолда партияларнинг сайловолди дастурларини уларнинг веб-сайтларидан излашни бошладик.

uzlidep.uz – партиянинг муҳим ахборот ресурси, кунлик янгиликлар, партия аъзоларининг чиқишлари ёритиб бориладиган майдон. Охирги янгиликлар 5 октябрь санасида берилган, бу эътиборга молик жиҳат, сайтнинг фаоллигидан дарак беради. Лекин сайловолди дастурини излашга бир оз вақт сарфлашга тўғри келди ва уни сайтнинг «ертўла» қисмидан топдик. Майли, асосийси бор экан, энди уни таҳлил қилишга ўтамиз. Яна бир гап, сайтнинг футерида иккита дастур, бир партиянинг дастури, иккинчиси айнан бизга керакли – сайловолди дастури жойлаштирилган.

Вақтни ўтказмаслик учун тўғри сайловолди дастурини ўрганишга киришдик.

давомини ўқиш…

Иттифоққа аъзолик масаласи

Россия Федерал мажлиси федерал кенгаши раиси Валентина Матвиенконинг Ўзбекистон яқин вақт ичида Евроосиё иқтисодий иттифоқига (ЕОИИ)аъзо бўлиши ҳақидаги баёноти кўпчиликнинг салбий муносабатига сабаб бўлди. Табиий ва кутилган муносабат. Ўзи узоқлашганимизга кўп бўлгани йўқ.

Россия билан боғлиқ шу қадар кўп негатив хотиралар борки, одамларимиз бу иттифоқнинг нималигини билмасдан туриб, интуицияларига ишониб “бу бизга тўғри келмайди” деяптилар. Ва бунга ҳақлари бор.

Евроосиё иқтисодий иттифоқи ўзи қандай ташкилот, нима учун тузилган, бугунги кундаги мавқеи, шу ва шу каби саволларга жавоб беришга уриниб кўрамиз.

давомини ўқиш…

«Фарғона тонг отгунча…»

…Найлайки, иложим йўқ, ҳар кўчада йиғларман,
Тор ўлди Ҳазинийға Фарғона тонг отқунча.

Бугунги тонг (ижтимоий тармоқлардаги бонг) BBC’нинг хабари билан бошланди. Фарғона вилояти ҳокимига тегишли деб айтилаётган овоз соҳиби вилоят аҳлининг эътиқодини, маданиятини ҳурмат қилмаслигини айтиб турибди. Маданияти, адашмадингиз, айрим онахонлар, опа-сингиллар рўмолни айнан миллий анъана ўлароқ ўрайдилар.

Мажлисда бу гаплар шу даражада кўп қайтарилган-ки, яхши гумонга ўрин қолдирмаслик мақсад қилингандек. Дунёвий давлат тушунчаси эътиқод эркинлиги таъминлаймадиган, аниқроғи мусулмонлар ҳурмат қилинмайдиган давлат тушунчасига олиб келинмоқда. Аввалги мақолаларимизда биздан ҳам дунёвийроқ бўлган давлатлардаги дин масаласини кўриб чиққандик, ҳа, биздакаси йўқ, бу соҳада ҳам бошқачамиз, ўз йўлимиз бор.

Инвестор керак деймиз-у, киссамизда тўппонча. Эътиқод ҳимоясида шу даражада қўрқиб қолганмизки, «эътиқод эркинлигини таъминлаш керак, инвесторлар келмай қўяди» деб, иложи борича чет элликларни ўртага қўйишга ҳаракат қиламиз. Аслида эътиқод эркинлигини таъминлаш биринчи навбатда Ўзбекистон аҳолиси учун керак.

давомини ўқиш…

Блогер ёки журналист?

Қаҳрамон Асланов ва Хайрулла Ҳамидовнинг журналистика бўйича фикрларини ўқиб, ўзим учун шундай хулосага келдим, бизда, ёки касб ўз номи билан аталмайди, ё ўша касбда ундан бехабарлар ишлайди. Бу фикр юқорида номлари келтирилган инсонларга қаратилмаган.

Журналист, ўзининг классик маъносида қандай касб? Википедияга эътибор қаратсак, у ерда шундай таърифни кўриш мумкин:

«Журналист – асосий фаолияти журналистика билан шуғулланиш бўлган, муҳим фактлар, воқеалар, одамлар, ҳодисалар ҳақидаги ахборотни йиғиш, қайта ишлаш ва уни аудиторияга етказиш орқали ОАВни ахборот билан тўлдирувчи киши. Журналистлар асосан публицистик фаолиятга йўналган бўлиб (колумнистлар), улар ўз олдига маълум ижтимоий фикрни шакллантириш, шунингдек, давлат ҳокимиятининг у ёки бу қарор ва ҳаракатларига таҳрирловчи сифатида таъсир қилиш ва нашр, радио- ёки телеканал таъсисчилари белгилаган чегаралар доирасида жамият ва давлат ўртасидаги воситачи бўлишни мақсад қилади».

давомини ўқиш…

«Сизлар машҳур эмассиз, шунинг учун сабр қилинг»

Эрталабдан ижтимоий тармоқни айланиб чиқиб, одамни ўйлантириб қўядиган бир манзара эътиборимни тортди. Troll uz партиялар ҳақида «Партияларга саволларим бор» деган мавзуда пост қўйибди, кеча, чамаси 10 соатлар олдин. Ачиндим, эҳ, барибир ўқишмайди, рўйхатдан ўтган ОАВдаги мақолалар беэътибор қолади-ю, Troll uz’га муносабат билдиришармиди. Э, йўқ! Адашибман, муносабат 11-соатдан кечикмай дунё юзини кўрди, «Миллий тикланиш» партиясидан жавоб бўлди, бу жуда ҳам қувонарли ҳол, фақат «одам танлаш» бўлмаганида.

Ўтган ҳафта давомида Azon.uz сайти орқали партияларга у ёки бу томондан албатта боғлиқ бўлган иккита мақола чиқди. Иккинчисида аниқ савол билан мурожаат қилинди, тўғри, бу мақола айнан бир партияга қаратилмаган эди, шундай бўлса ҳам Олий Мажлисда депутатлик фракциясига эга партия муносабат билдиришига арзийдиган ҳолат деб ҳисоблардик, лекин партиялар бундай ҳисоблашмади. Сабаби номаълум, балки кўпчилик ўқимайдиган ресурснинг фикри муҳим эмасдир. Аммо масала муҳим эди. Кўпчиликни қийнаб келаётган, 2 йилдан бери ваъда берилаётган, унинг жорий ҳолатидаги талқини жуда кўп тушунмовчиликларга, айрим ҳолларда маъмурий ишлар очилишигача олиб бораётган қонуннинг янги таҳрири юртимиз мусулмонлари томонидан орзиқиб кутилаётган ҳужжат эди.

давомини ўқиш…

Қонун лойиҳаси қаерда?

Ташқи ишлар вазирлигининг хабар беришича, Абдулазиз Комилов АҚШнинг халқаро диний эркинликлар соҳасидаги топшириқлар бўйича Элчиси Самуэл Дейл Браунбек билан учрашган. Ушбу учрашувда элчи жаноблари «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги қонуннинг янги таҳрири Олий Мажлис томонидан кўриб чиқилиши бошланганини олқишлади, дейилади хабарда.

Интернет сарҳадларида излаш тизими орқали Самуэл Дейл Браунбек билан боғлиқ хабарларга назар ташладик. Sof.uz сайтининг 2018 йил 18 сентябрдаги хабарлар лентасидан Олий Мажлис Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев томонидан Тошкентда бўлиб ўтган «Диний бағрикенглик: Ўзбекистон ва АҚШ тажрибаси» анжуманида «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги қонун янги таҳрирда қабул қилинади. Адлия вазирлиги ушбу қонуннинг янги лойҳасини ишлаб чиқди», деб айтилганини кўришимиз мумкин. Роппа-роса 1 йил аввал!

Президент танқид қилганича ҳам бор, депутатларимиз жуда секин ишлашади ёки шу чақириқ шунақа бўлиб қолган. Авваллари бир деганда қабул қилинган қонунлар энди йиллар ўтса ҳам «кўриб чиқиш»дан нарига ўтмаяпти. Бу мақолани ўқиган депутатларимиз ўн йиллаб қабул қилинмаётган қонунларни рўкач қилишлари мумкин, лекин бор қонунни давр талабидан келиб чиқиб ўзгартиришга бир йил муддат етмаса, унда қачон тонг отади?!

давомини ўқиш…

Сайловларимиз – ўйларимиз. «Миллий тикланиш»

Ҳа, сайловлар ўтгунича шундай бўлиб туради. Бугун «Миллик тикланиш» партиясининг сайловолди дастурини (партияда буни платформа деб аташади) таҳлил қиламиз, албатта, бу субъектив фикр бўлади. Нега партиянинг номини тўлиқ келтирмадик, яъни «демократик партия»нинг демократик сўзини қолдириб ёзяпмиз? Мақсадга ўтишни шу ердан бошламоқчимиз, номдан. Бизда демократик бўлмаган партия борми? 5 партиядан 4 таси демократик, янги тузилган «Экологик ҳаракат» ҳам демократик партия ёки кимдир буни инкор этадими? Бизда авторитар, тоталитар ва бошқа партия тузиш мумкинми? Йўқ, албатта. Демак, партиялардаги «демократик» сўзи ҳам фақат номни узайтиради, холос.

Дастур бўйича. Аввалги йиллардаги дастур тузишдан узоққа кетилмаган. Агар сиз янги бир йўналишни, янги бир мақсадни амалга оширмоқчи бўлмасангиз ўша бандни киритмаган маъқул. Ўзи шундоқ ҳам амалга ошаётган ишларни «биз ҳам қўллаб-қувватлаймиз» дейишдан нима наф? Ҳаммамизга маълум, бирор тадбир амалиётда мавжуд бўлса, уни чора-тадбирлар режаси, дастурларга «янада» формулировкаси билан қўшиб кетилади, бу ҳужжатнинг ҳажми кенгайишига, уни «оғирроқ, юк босадиган» бўлишига сабаб сифатида кўрилади. «Миллий тикланиш» партиясининг дастурида «янада» сўзи 25 маротаба ишлатилган. Тўғри, айрим ҳолларда сўзларни бир-бирига боғлаш учун ҳам бу сўзни ишлатиш керакдир. Лекин унинг кўплиги дастурнинг амалийлигига шубҳа уйғотади.

давомини ўқиш…

Исроил Ал-Aқсо масжиди остида нима қилмоқда?

Исроил томонидан оккупация қилинган Шарқий Қуддусни яҳудийлаштириш сиёсати кузатилаёган бир пайтда, ушбу давлат ҳукумати Aл-Aқсо масжиди остидаги қазишма ишларининг махфийлигини сақлашда ҳам давом этмоқда.

Фаластинликлар Aл-Aқсо масжиди ҳудудида Исроил томонидан олиб борилаётган қазиш ишлари ҳақида биринчи марта 1981 йилда Ҳарам ал-Шарифда Куббат ал-Саҳра масжиди (Тош гумбаз) дан бир неча метр нарида қазилиб Кайт-бей фавворасигача чўзилган туннелни топганда билишган.

Исроилнинг Қуддусдаги Aл-Aқсо масжиди остида ўтказилаётган қазишмаларини рад этаётганига қарамай, Фаластинликлар бунинг инкор қилиб бўлмайдиган ҳақиқат эканлигини таъкидлашади.

1996 йилда Исроил Aл-Aқсо масжидининг Ғарбий девори ости (Буроқ девори ёки Йиғи девори) дан туннель қазиганини эълон қилгандан сўнг, масжид остида ва атрофида бошқа тунелларни қазиш учун ер ости ишлари олиб борилаётганлиги тўғрисидаги шубҳалар яна кучайди.

давомини ўқиш…

Сайлов яқин…

Сайлов кампаниясига старт берилди. Энди партиялар ўз электоратини кенгайтириш учун курашни бошлайди. Бунда ҳалоллик асосий мезон бўлишини истардик. Бошқа партиянинг камчиликлари ҳисобига ўз партиясини илгари суриш яхши эмас. Кучли одамлар, ташкилотлар ўзларининг фазилатлари ҳисобига обрў топадилар, бировнинг камчиликлари эвазига эмас.

Агар партиялар шу кеча-кундуздаги каби услуб ва темпда ишлайдиган бўлсалар, уларнинг бешовини бирлаштирсак ҳам бўлаверади. Партия ўзининг аниқ дастури била ажралиб турмас экан, уни алоҳида молиялашда маъно йўқ, қўшимча харажат, холос. Партияларнинг фақатгина сайлов кампанияси доирасида фаоллашуви эса кейинги чақириқда кўпроқ мандатга эга бўлишдан ўзга нарса эмас, деб ўйлайман.

Халқ кўриб-билиб турибди, энди уларни баландпарвоз гаплар билан алдаб бўлмайди.

давомини ўқиш…